Қызылорда облысының аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Әділбек Ерсұлтановпен сұхбат
Қазір көпшілік «сайлау, референдум өтеді» десе немқұрайлы қарайды. Урнаға бюллетеньдерді топтап салып жатқан видеолар сайлауға өз еркімен қатысып, дауыс беретіндер санына кедергі келтіретіні өтірік емес. Қоғамдағы осындай сенімсіздікті қалай жоя аламыз?
«Жүргізілген сауалнамаға сәйкес ауыл тұрғындарының 84 пайызы өз әкімдеріне сенетіні анықталды». Бұл туралы Президент ауыл әкімдерінің диалог-платформасында сөйлеген сөзінде айтты. Ал, Қызылорда облысының неше пайызы әкімдеріне сенеді? Бұрын сайлау барысында мұғалімдер шақыру қағаздарын табыстау үшін көше аралап, жабайы иттерге таланып жататын. Қазір қалай? Қандай өзгерістер бар?
Осындай жауабы айтылуы тиіс сұрақтарды Қызылорда облысының аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Әділбек Ерсұлтановтың өзіне қойдық. Әр кезде ашықтық қағидатын ұстанатын Ә.Бөрібайұлы сұрақтарымызға байыппен, дәлелдермен жауап берді.
«Сайлауда жеңілгеннің ішінде қыжылы болады»
– Әділбек Бөрібайұлы, ашық сұхбатқа келіскеніңізге рақмет. Сіз бұған дейін ауылдық округ әкімі болдыңыз, аудан әкімі ретінде де саяси қызметтің мектебінен өттіңіз. Қазір аумақтық сайлау комиссиясының төрағасысыз. Атқарушы биліктен сайлау жүйесіне келу сіздің жеке көзқарасыңызға қаншалықты әсер етті?
– Рақмет. «Адамды жас емес, жауапкершілік өсіреді» дегендей, қай қызметте болмасын, басты міндет – елге адал әрі жауапкершілікті жұмыс істеу. Ауылдық округ, аудан әкіміне дейін жауапты қызметтер атқарғанмын. Әкімдік қызметке тәжірибе жинап келдім.
Әрине, әкім болу мен сайлау комиссиясын басқару екі түрлі бағыт. Қай істің жүйесін жолға қоймасаң, іс алға баспайтынын сөзсіз.
Әкім де, сайлау комиссиясының төрағасы да – халық қызметшісі. Әкім өзі сайлаған халыққа жағдай жасаса, біз сайлаушылардың сеніміне қызмет жасаймыз. Әкім мемлекеттік бағдарламалардың уақытылы орындалуына, халықтың мәселелерінің жүйелі түрде шешім табуына, инвестиция тарту, әлеуметтік нысандар салу мәселесімен тікелей айналысса, сайлау комиссиясында ҚР Сайлау туралы конституциялық заңында көзделген міндеттер мен заңдылықтарды сақтау, Президент, Сенат, Мәжіліс, мәслихат, әкімдер сайлауын өткізуге жауаптымыз.
— Дегенмен әкім болған жерде дау көп болып жатады…
— Әрине, аудан әкімі болғаннан кейін тұрғындар жеке мәселесімен көп келеді. Халықпен көп кездесесіз, көп есеп бересіз. Тұрғындардың өтініштерін орындау бағытында тынымсыз жұмыстар жасалады. Сайлау комиссиясын да тыныш жер деп айта алмаймын. Саяси жұмыстардың жауапкершілігі үлкен. Сайлау болған жағдайда додаға түскен азаматтардың көңіл-күйі әрқилы: жеңіске жеткені қуанады, жеңілгенінің ішінде қыжылы, әттегенайы болады. Кейбірі ренішін эмоцияға салып білдіріп қояды. Телефон шалады, арыз жазады. Біз оларға түсіндіріп айтамыз. Дауыс беру процесіне біздің қатысымыз жоқ. Біз сайлауды таза ұйымдастырып береміз.
— Аудан әкімі болғанда облыс әкімінің тапсырмасын орындайсыз, ал сайлау комиссиясы төрағасы болғанда сіздерге тапсырма бере алмайды, солай емес пе?
— Қандай жағдайда да бірінші кезекте ҚР «Сайлау туралы» заңды басшылыққа аламыз. Сайлау туралы заң – конституциялық заң. Конституциядан туындаған тармақтар «Сайлау туралы» заңда қамтылған. Енді алда Ата заңға өзгерістер еніп жатса, сайлау барысында соны басшылыққа алатын боламыз. Қазірдің өзінде талқылануда. Мәселен, 2023 жылы Парламент мәжілісіне сайлауға түскенде бір округтен 9 адам құжат тапсырған болатын. Құрамында түрлі санаттағы азаматтар – бұрынғы әкімдер, кәсіпкерлер, құрылысшылар болды. Соның ішінде адам өлтіріп сотталған азамат та кездесті. Бірақ оның соттылық мерзімі өтелген. Заң бойынша олардың құжатын қабылдауға міндеттіміз. Конституциялық реформа жөніндегі комиссия алдағы уақытта осы баптарға толықтырулар енгізуге жұмыс жасап жатыр екен. Бәрін уақыт көрсетеді.
«Сайлауалды бағдарламасын орындай алмаған азаматтар кездесті»
– «Біз сайлауды таза ұйымдастырып береміз» дедіңіз. Қоғамда «сайлау нәтижесі алдын ала белгілі болады» деген пікір әлі де айтылып жүр. Осындай сенімсіздікті жою үшін комиссия қандай қадамдар жасап жатыр?
– Қоғамда түрлі пікірлер мен қасаң көзқарас болатыны заңдылық. Пікірлер алуандылығы сол үшін де керек. Дегенмен, сайлау нәтижесіне қатысты кейбір пікірлер араңдатушылыққа ұласып кетпеуі тиіс. Негізінен, сайлау жүйесі үш құндылыққа негізделеді. Біріншісі – әділдік. Бұл заңның үстемдігі және жауапкершілік. Екеуі қабат жүретін құндылықтар. Кез келген саяси процестер ҚР Сайлау туралы конституциялық заңы шеңберінде өтеді. Біздің комиссия мүшелері заң бұзу қатаң жауапкершілікке алып келетінін жақсы біледі. Сондықтан заңға қайшы келетін әрекеттерге бармайды. Әрине, мұның бәрі әр адамның жауапкершілігі мен арына байланысты.
Екінші құндылық – ашықтық. Біз журналистермен, қоғам белсенділерімен жалпы тұтас сайлаушылармен өте ашық байланыстамыз. Кез келген сайлау науқандары ресми интернет ресурс, БАҚ құралдарында, әлеуметтік желілер мен түрлі цифрлық платформаларда кеңінен насихатталады.
Саяси науқан кезінде сайлау комиссиялары кандидаттармен жұмыс жүргізуде, үгіт кезеңінде болсын, әрбір комиссия отырыстарына алдын ала анонс жасайды. Комиссия отырыстары жабық өтпейді, яғни комиссия мүшелері БАҚ өкілдеріне, онлайн платформа иелеріне ашық ақпарат ұсынудан бас тартқан емес.
Кез келген сұрағы бар қоғам өкілі немесе журналист болсын ашық ақпаратты еркін ала алады. Сайлаудың күнтізбелік жоспары, кандидаттар туралы ақпарат, сайлау нәтижелері және сайлаушылардың өз учаскесін тексеретін платформалар қолжетімді. Орталық сайлау комиссиясының және өзіміздің комиссияға тиесілі ақпараттар тұрақты және жедел жарияланып тұрады.
Сайлаушылар үшін «Өзінді сайлаушылар тізімінен тексер» атты платформамызды тұрғындар кеңінен қолданады. ІТ мамандарымыз платформаны өте ыңғайлы әрі түсінікті тілде жасап қойған. ЖСН енгізсеңіз, учаскеңізді оңай табасыз. Сондай-ақ, учаске баратын жол сызбасын және такси құнын да көре аласыз. Бұл тамаша мүмкіндік.
Сайлаушылар үшін 109 бірыңғай call орталықтың байланыс қызметі 24/7 жұмыс жасайды. Бұл да ашық байланыстың бір формасы.
Үшінші құндылық – алқалылық. Комиссия мүшелері сайланбалы болғандықтан, әрбір шешімді алқалы түрде ойласып барып қабылдайды. Қазақ «кеңесіп пішкен тоң келте болмайды» деген. Сол ұстанымды біздің 9 аумақтық, 134 округтік, 380 учаскелік сайлау комиссиясының 3385 мүшесі ұстанады. Комиссиялар үш құндылық бойынша жұмыс атқарады. Дауыс нәтижелерінің ашықтығына және шынайылығына қатысты байқаушылар мен кандидаттардың сенім білдірілген адамдары баға береді. Бұл тарапта байқаушылар қандай да заң бұзушылықтар бойынша теріс нәтиже берген емес.
— Яғни, қоғамда айтылып жүрген сын әңгіме сайлау комиссиясына емес, жергілікті атқарушы органға бағытталған деуге бола ма?
— Ол – әр азаматтың өзінің азаматтығына сын. Ауылдық округтерде сайлаушылар да, кандидаттар да, ұйымдастырушылар да, дауыс берушілер де бір елдің, бір ауылдың тұрғыны. Негізі, жергілікті атқарушы орган заң бойынша сайлау учаскелерін жабдықтауға, дайындауға міндетті. Өкінішке орай, кейбір кездерде комиссияларда кемшіліктер болады. Кемшіліктер анықталып жатса, жоюға тырысамыз.
— Ауылды айтып қалдық. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ауыл әкімдерінің диалог-платформасында сөйлеген сөзінде: «Ауыл әкімдерін сайлау жұмысын 5 жылдың ішінде біртіндеп жүзеге асырдық. Бүкіл еліміз бойынша 2334 ауыл әкімі сайланды. Жаңадан сайланған әкімдердің үштен бірі – бұрын мемлекеттік қызметте болмаған азаматтар. Жақында жүргізілген сауалнамаға сәйкес ауыл тұрғындарының 84 пайызы өз әкімдеріне сенетіні анықталды» деді. Қызылорда облысында бес жылдың ішінде қанша ауыл әкімі сайланды, бұрын мемлекеттік қызметте болмаған азаматтар кездесті ме? Оларды ауыл тұрғындары шынымен қолдап, өз дауыстарын берді ме, тікелей сайлауға сайлаушылардың сенімі қалыптасты ма? Осы жағын сараптап көрдіңіздер ме?
— Біз сараптап көрдік. Жергілікті мемлекеттік және өзін-өзі басқару туралы заңның 36-2 бабына сәйкес, әкімдер 4 жылға сайланады. Дегенмен өкілеттілігі ерте тоқтатылған әкімдердің орнына сайлау тағайындала береді. Президент бастамасымен 2021 жылдың ІІ жартыжылдығынан бастап әкімдерді тікелей сайлау процесі іске аса бастады.
Бес жылға шолу жасасақ, облыста 2021 жылы – 47, 2022 жылы – 32, 2023 жылы – 38, 2024 жылы – 33, ал 2025 жылы – 55 барлығы 205 әкімнің сайлауы өткізілді. Сайланған әкімдердің 117-і партиялардан ұсынылса, қалған 88 әкім өзін-өзі ұсынған.
Жаңа сайлау жүйесі қолданысқа енгізілгеннен бастап Қызылорда облысындағы барлық 146 кент және ауылдық округ әкімдерінің 100 пайызы жаңадан сайланды. Соның нәтижесінде билікке бұрын әкімдік қызмет атқармаған жаңа көзқарастағы әкімдер келді. Нақтырақ айтсам, жаңадан сайланған әкімдердің 103-і бұрын ауылдық округтің әкімі қызметін атқарған, яғни жаңадан сайланған, ал 102-і алғаш рет сайланды.
2025 жылы 56 әкім сайлауы өткізілді. Оның 41-і өкілеттілік мерзімі уақыты аяқталған әкімдер болса, 15-і өкілеттілігі мерзімінен бұрын өткізілген әкімдерге қатысты. Енді биыл 29 әкім сайлауы жоспарланып тұр. Жыл ішінде олардың 4 жыл мерзім өкілеттілігі аяқталады.
Статистикаға көз салсақ, облыста 18-35 жас аралығындағы 7 жас әкім, 4 жас депутат бар. Олардың ішінде ең жас әкім – 28 жаста, ең жас депутат – 27 жаста.
— Жаңадан сайланған, яғни билікке алғаш келген әкімдер өз жұмыстарын дөңгелетіп алып кете алды ма?
— Жаңадан сайланған әкімдердің арасында сайлауалды бағдарламасын орындай алмаған азаматтар кездесті. Олар өз еркімен арыз жазып, шығуға ұсыныс берді. Себебі олар халықтың қолдауына ие болғанмен әкім болуға дайын еместігін көрсетті. Мемлекеттік қызметте жұмыс істемегеннен кейін оларға қиыншылық әкелді.
— Өзіңіз айтқандай, халықтың қолдауына ие болған, көптің сөзіне жігерленген әкімдердің арасында орнықты басшылар бар болар. Өзін-өзі ұсынған кандидаттар мен партиялық кандидаттардың арасындағы ашық бәсекені қалай сипаттап берер едіңіз?
– Иә, негізі қала, аудан, кент және ауылдық округ әкіміне кандидат болуға үмітті азаматтар партия атынан және өзін-өзі ұсыну жолымен кандидаттыққа түсе алады. Егер азамат партиядан емес, өзін-өзі ұсынатын болса, ҚР Сайлау туралы Конституциялық заңының 113-бабы 4-тармағына сәйкес кандидат сайлаушылардың жалпы санының кемінде 1 пайыз дауысымен қол жинауы керек.
Көрдіңіз бе, тұрғындармен етене араласатын ауыл әкімін таңдауды елдің еркіне салу – елді мекендегі кез келген мәселені жедел әрі тиімді шешудің тетігі. Әрі бұл билікке талапты жастардың келуіне жол ашады.
Мәселен, 28 жастағы Арал ауданындағы Жаңақұрылыс ауылының жас әкімі Елнұр Елшекенов деген азамат осыған дейін мал шаруашылығымен айналысатын қожалық төрағасы ретінде бастама көтеріп, ауылдардағы арықтарды тазалап, бақша егетін шаруалардың жерін жыртып, жолын тегістеп беріп келген. Халық қолдап, өздері сайлағандығын бізге жеткізді.
Ал, Сырдария ауданындағы Айдарлы ауылдық округінде Нұрбол Жұмабеков есімді әкімді де халық ерекше ықыласпен қабылдады. Ол өзінің өзекті мәселелерді халықпен кеңесе отырып бірлесіп шешіп келеді. Ауылға демеушілер тартып, инвестиция көзі ретінде халыққа жұмыс көзін реттеуді басты нысана еткен. Мұндай әкімдер біздің өңірде жетерлік. Бұл Президент реформаларының өңірде іске асып жатқандығының нақты көрінісі деуге болады.
«Құқықбұзушылықтар кездесіп жатса, комиссиядан шеттетеміз»
— Ауыл әкімдерімен кездесуде Президент аудан әкімдері сайлауын өткізу-өткізбеу жөнінде де ойын айтты. Аудан әкімдерін сайлау трайбализмге әкеліп соқтырғаннан болып тұрған жоқ па?
— Жоқ, олай емес. 2023 жылы қараша айында пилоттық негізде Сырдария мен Шиелі аудандарында әкімдер сайлауы ұйымдастырылды. Аудан тұрғындары саяси жүйенің маңыздылығын сезініп, өз таңдауын жасады. Арада үш жылдай уақыт өтті. Пилоттық жобада ұсынылған аудан әкімдеріне қарсылығын білдірген бірде бір арыз-шағым сайлау комиссиясына түскен жоқ. Яғни, халық дұрыс таңдау жасады деп есептеймін.
Президент ауыл әкімдерімен кездесуде алдағы уақытта аудан әкімінің сайлауын тоқтату туралы шешімін айтты.
— Қазалы ауданында да аудан әкімі сайланды. Аудан әкімі боп кім сайланатыны алдын ала белгілі болғаны нені көрсетеді? Бұл сайлау өңір үшін қандай саяси сигнал берді деп ойлайсыз?
– Рас, аудан әкімдерін тікелей сайлау тетігі биыл алғаш рет Қазалы ауданында жүргізілді. Аудандағы 40 сайлау учаскесінде 266 комиссия мүшесі қызмет атқарды. Барлық учаскелер талапқа сай жұмыс жасады. 48 мыңға жуық сайлаушы тізімге енді.
Саяси науқанды өткізудің әзірлігін және жаңашылдықтарды бағамдау мақсатында 2025 жылдың 21-23 қыркүйегінде облысымызға іссапармен ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Нұрлан Әбдіров келді. Төраға Қазалы ауданы әкімінің сайлауын ұйымдастыру мәселелерін көрді. Аудан тұрғындарымен, жас сайлаушылармен, сайлау комиссиясы мүшелерімен кездесті.
Иә, Қазалы ауданы әкімінің сайлауы бойынша 5 кандидат бюллетеньге енгізілді. Оның біреуі саяси партия, төртеуі өзін-өзі ұсыну жолымен бақ сынады. Халықтың қатысу көрсеткіші – 68,4 пайызға жетті.Сайлаушылардың басым дауысына ие болған кандидат Алмасбек Есмаханов Қазалы ауданының әкімі болып сайланды.
Әлбетте, «анау сайланатын еді, мынау сайланатын еді» деген әңгімелер болады. Кім қандай ойда болды, мен оған баға бере алмаймын.
— Сайлау барысында мектеп мұғалімдерінің ролі үлкен болады. Осы тұста ұстаздарды пайдаланып, кей топтар өз мүддесі үшін көп дауыс жинауға мүмкіндік алатыны жария етіліп жүр. Тіпті ол жөнінде әлеуметтік желілерден видеолар көрсетілді. Соған байланысты педагогтарға теріс көзқарас қалыптасып қалды. Осыдан кейін көпшіліктің «сайлауды білім ордаларында өткізбеу керек, мұғалімдерді сайлау барысына қатыстырмау керек» деген ұсыныстарына көзқарасыңыз қандай?
— Ауылдарда мектеп, клуб, мәдениет үйлері сайлау өткізуге қолайлы. Бұл жұмыс барысына ешқандай кедергі келтірмейді. Сайлау процесі демалыс күндері жүргізіледі. Сайлау комиссиясының мүшелері тек мектеп ұжымы емес. Жасақталған азаматтардың барлығы бұған дейінгі сайлау кезеңдерінде қоғамдық негізде жұмыс атқаратын еді. Қазір сайлау комиссиясы мүшелері жалақы алады. Сондықтан сайлау комиссиясының мүшесі болуға таласады. Егер құқықбұзушылықтар кездесіп жатса, комиссиядан шеттетеміз. «Сайлау туралы» заңда сайлау комиссиясы мүшесінің құқықтары бар, соны сақтау міндетті.
«Жастар өз ойын ашық әрі батыл түрде жеткізе алады»
— Сайлауға шақырудың басты құралы – қағаз күйінде. Цифрландыру дамыған кезеңде шақыру қағазынан бас тарту мүмкін бе, әлде оған әлі де қажеттілік бар ма?
– Біз сайлаушыларды ел үшін маңызды науқандарға шақыру үшін түрлі форматта ақпараттық жұмыстарды үйлестірдік. Ең алдымен шақыру қағаздарына өзгеріс енгіздік. Бұрынғыдай емес, шақыру қағаздары әр үйге және әр азаматқа таратылады.
QR код белгісі бар шақыру қағаздарын сайлаушылар жақсы қабылдап жатыр. Мұнда кандидаттар туралы ақпараттар инфографика түрінде беріледі. Сонымен бірге, смс хабарламалар жөнелту жолға қойылған.
Электронды формат жеделділік деп қабылданғанымен, ауыл азаматтары қағаз форматтағы шақыруды қалайды. Қарт сайлаушыларымыз үшін қағаз шақыру маңызды. Сондықтан біз екі форматта да жұмысымызды үйлестіре береміз.
Әрине, басымдық – қағаз шақыру қағаздарына беріледі. Біз ауылдық округтің топтық уатсап желісінде шақыру қағаздарын электронды нұсқада жіберу тәжірибесін енгізгенімізге 2 жылдан асты. Бұл да жақсы әдістің бірі.
— Қазақстан Республикасы Президентінің кезекті сайлауын 2005 жылы өткізу кезінде электрондық сайлау жүйесі пайдаланылды. Қазақстанда «Сайлау» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі қолданылды. «Электрондық дауыс беру жүйесінің жетілдірілген нұсқасын ұсынды» деп орталық сайлау комиссиясы жария етті. Бірақ келесі сайлауда алынып тасталды. Алдағы Президент сайлауында қайтадан осы жүйені іске қосу мүмкін бе?
— Бұл туралы әлі нақты шешім қабылданған жоқ. Қазір заң бойынша қағаз бюллетень арқылы дауыс беріледі. Электронды форматқа көшкен жоқпыз. Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Нұрлан Мәжитұлы біраз мемлекеттерге барып, олардың да озық технологияларын, жетістіктерін, кемшіліктерін зерттеп, «Сайлау туралы» заңға енгізу үшін тиісті жұмыстарды үйлестіріп жатыр. Дамыған кейбір мемлекеттердің өзінде әлі электронды бюллетеньге көшкен жоқ.
– Сайлауды өткізетін комиссия мүшелерінің білімін қаншалықты бағалайсыздар? Оларды іріктеу немесе біліктілігін тексеретін қандай да бір құрал бар ма?
— Біліктілік өте маңызды. Бүгінде 3385 комиссия мүшесінің біліктілік сертификаты бар. Сондай-ақ, арнайы жаттықтырушы сертификатқа ие 16 тұрақты комиссия мүшесі спикерлер пулының құрамына енді. Бүгінгі күні барлық комиссия мүшелеріне оқыту ұйымдастырылды. Оқыту-семинарлары брейн-сториминг, кейстерді талдау, рөлдік ойындар және стресстік ситуацияларды қамтиды. Семинар іскерлік ойын элементтері форматына негізделіп, комиссия мүшелерінің практикалық кейстерді талқылауы және қолданыстағы заңнамалардың сақталуына баса мән берілді.
Қызылорда облысының аумақтық сайлау комиссиясы комиссия мүшелерінің біліктілік деңгейін көтеруге мүмкіндік беретін әдістемелік кітаптар, нұсқаулықтарды тұрақты түрде шығарып келеді. Осы кезге дейін Орталық сайлау комиссиясының нұсқаулығымен 8 әдістемелік кітапша шығарылды.
Комиссия мүшелерінің білім деңгейін жетілдіруге арналған оқыту жұмыстары үздіксіз жүргізіледі.
— Келер апта Дүниежүзілік сайлау күні екен. Бұл күннің мәнін сайлаушыларға қалай жеткізіп келесіздер? Жастардың көзқарасы туралы не айтасыз?
— Ақпан айының бірінші бейсенбісі — Дүниежүзіліксайлау күні. Бұл күн ерекше маңызға ие. Осыдан 21 жыл бұрын Венгрияда сайлауды ұйымдастырушылардың жалпы конференциясында ақпан айының бірінші бейсенбісін Дүниежүзілік сайлау күні ретінде бекіту туралы бастама көтерілді. Атаулы күннің мәні мен маңызы айқындалған жиында бұл бастаманы Біріккен Ұлттар Ұйымы қолдады. Содан бергі уақытта әлем елдері, оның ішінде Қазақстан сайлау жүйесіндегі бұл елеулі күнге маңызды басқосулар мен түрлі кездесулер өткізу арқылы маңыз беріп қарайды.
Биыл Дүниежүзілік сайлау күнін атап өтудің облыстық іс-шаралар жоспарын әзірледік. Барлық деңгейдегі комиссия мүшелері, азаматтық қоғам өкілдері, байқаушылар және жастардың қатысуымен түрлі шаралар өткізуді бастадық. Іс-шаралар аясында облыс деңгейінде 21 кездесу, 5 семинар, 3 зияткерлік ойын, 4 дебат, 6 диктант жазу, 5 дөңгелек үстел, 6 акция, 2 экскурсия, 4 ашық есік күні, 3 бейнероликтер байқауы, 3 спорттық шара өткізу көзделіп отыр.
Жаңадан форматтар да енгізілуде. Мәселен, Қазалы ауданында сайланған әкім мен депутаттардың жастармен face to face форматта кездесуін өткіземіз және Сырдарияда жастар мен комиссия мүшелерінің квиз форматтағы басқосуын ұйымдастыратын боламыз.
Әрине, жастардың көзқарасы жақсы. Жас сайлаушылар клубы аясындағы жұмысымыздың өрісі кеңейіп келеді. Жастар қазір өз ойын ашық әрі батыл түрде жеткізе алады. Біз клуб құрамына енуге ниетті жастар қатарын әлі де толықтыратын боламыз. Қазір жастарымыз өз қызығушылығымен дебат ойындарын, квиз шараларын, комикс форматта жаңа материалдар әзірлеп, бізбен бірге сайлау жүйесіне елеулі үлес қосып келеді. Жастарды белсенді түрде тарту жұмыстарын әрі қарай да жүргізетін боламыз.
— Ашық әңгімеңізге рақмет, Әділбек Бөрібайұлы! Жұмыстарыңызға сәттілік тілеймін.
Сұхбаттасқан Нұрлан Көбегенұлы