Шынын айтуымыз керек, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауы әрбір қазақстандыққа жаңа көзқарас қалыптастыруға, соған сәйкес еліміздің болашағын жаңа қадамдар күтіп тұрғанын айқындап берді.
Осы орайда екі мәселеге арнайы тоқталғым келеді. Біріншісі, елдің әл-ауқатына дем беріп келе жатқан кәсіпкерлік саласының жайы.
«Қазір шағын және орта бизнестің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 40 пайызға жетті, ал негізгі капиталға тартылған инвестициядағы үлесі 70 пайызға жақындап келе жатыр. Шағын бизнестің маңыздылығы бәрімізге белгілі, ол көптеген елде экономиканың қозғаушы күші саналады. Үкіметтің алдында орта бизнесті дамыту жөнінде арнайы жоспар әзірлеу міндеті тұр. Құжатта кәсіпорындарды ұзақмерзімді каржыландыру әрі технологиялық тұрғыдан жаңғырту тетіктері көрсетілуі қажет. Орта бизнес өкілдерінің ірі кәсіпорындармен тығыз жұмыс істеп, оларға өз өнімдерін өткізуіне жағдай жасау керек.
Биылғы бірінші жартыжылдықта жеке кәсіпкерлер жасаған заң бұзушылықтар саны 34 пайыз қысқарған. Дегенмен, айыппұл сомасы шамамен 11 пайызға ұлғайған, ал жоспардан тыс тексерістер ондаған есе көбейген. Бизнеске «кедергі келтірмеудің» өзі үлкен көмек екенін іскерлік белсенділікке қатысты жүргізілген талдау анық көрсетіп отыр»,- деп, Президент бизнес өкілдеріне сенім артты. Сөйте келе Құрылтай депутаттарына Үкіметпен бірге 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап кезекті үш жылдық мораторий енгізудің қаншалықты орынды екенін талқыға салуды ұсынды.
Екінші қозғалған тақырып – қоғамда жиі талқыланатын оқу-ағарту саласындағы реформаларға қатысты түйткілдер. «Әр өзгеріс мұғалімнің жұмысын жеңілдетуге, оның қызметіндегі артық жүктемені азайтуға бағытталуы керек. Іс жүзінде бұл міндет толық орындалмай жатқаны жасырын емес. Бұрын қағазбастылық көп еді. Енді оның орнын түрлі платформаларға, цифрлық жүйелерге енгізілуге тиіс есептер басып отыр.
Ұстаздың негізгі миссиясы – балаға сапалы білім беру, яғни сауатты, саналы ұрпақ тәрбиелеу. Бұл міндеттерді орындауға кедергі келтіретін басы артық жұмысты доғару керек. Біз мұғалімдердің абырой-беделін қорғауымыз қажет. Соңғы уақытта мектептерде оқушылар ұстаздарына дөрекі сөйлеп, тіпті, күш қолданатын жағдайлар да аз емес. Мұндай кезде көбінесе мектеп әкімшілігі де мұғалімге қысым көрсетіп жатады. Бұл – дұрыс емес. Кез келген жағдайға отбасы да, оқушы да, ұстаз да, мектеп те – бәрі де бірдей жауапкершілікпен қарауы керек. Оқу-ағарту министрлігі бұл жұмысты жіті назарда ұстауы қажет»,- деп, Президент сөзін шегеледі.
Расында, білім саласындағы реформа кейде сәтті, кейде сәтсіз болып жатады. Білімге келгенде сақ болу керек. Білім саласы қоғамды алға жетелеуші, ұрпаққа жөн сілтеуші роль атқарады. Қателік орын алса, оны жөндеу үшін уақыт кетеді. Ал, бүгінгідей әлем қарыштап дамып жатқан заманда кешігіп, көптің соңында қалмауымыз керек. Президенттің Жолдауында айтылғандай, биылғы Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында озық әрі технологиялық тұрғыдан дамыған мемлекет құру ісіне серпін беруіміз қажет. Ол үшін қоғам талабына сай сапалы білім керек.
Президент тапсырмасына сәйкес, «енді бұл жұмысты әрі қарай жүйелі жалғастырып, жасанды интеллектіге негізделген цифрлық экономика құруымыз қажет. Бұл – жаңа дәуірдің талаптарына толық сай келетін аса маңызды жалпыұлттық міндет. Болашақтың экономикасын құру үшін таптаурын түсініктер мен ескірген тәсілдерден біржола арылуымыз қажет. Цифрлық дәуір қаншалықты күрделі, қиын, тіпті қауіп-қатерге толы болса да, біздің мақсат-мұратымыз өзгермейді».
Бүгінгі талап та, міндет те, мақсат та – осы. Онсыз келешекті елестету қиын.
Н.Нұрмаханов,
Болашақ университетінің аға оқытушысы,
филология ғылымдарының кандидаты
