Қызылорда қаласындағы Ахмет Байтұрсынұлы атындағы №211 орта мектеп базасында өткен «Адал азамат» концепциясы аясында «Жас ұрпақты еңбекке баулудағы өнер мен кәсіптің рөлі» тақырыбындағы республикалық семинар өзіндік ерекшелігімен көпшіліктің есінде қалды. Байқағанымыз, бұл семинар — тек тәжірибе алмасу алаңы ғана емес, ұлттық құндылықтарды жаңаша пайымдап, өнер мен еңбекті тәрбиенің өзегіне айналдырған, жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекке баулуға бағытталған мазмұнды да тағылымды кездесу.
Семинарды Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігіне қарасты Республикалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығы, Қызылорда облысының білім басқармасы жанындағы «Тәрбие, спорт және қосымша білім беру» орталығы, Қызылорда қалалық білім бөлімі және мектеп ұжымы бірлесе ұйымдастырды. Семинарға еліміздің әр өңірінен келген көркем еңбек, бейнелеу өнері педагогтері, қосымша білім беру мамандары мен тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлар бір алаңда бас қосып, озық тәжірибелерімен бөлісті.
Шынын айтуымыз керек, ұлттық рух пен шығармашылықты ту еткен №211 мектеп — көркем еңбек пәнін кәсіпке бағдар беретін, тұлғаның мінезін қалыптастыратын өмір мектебіне айналдырған білім ордасы. Мұнда әр оқушы өз қолымен жасаған бұйым арқылы еңбектің қадірін сезінеді, шыдамдылық пен жауапкершілікке үйренеді. Соған сәйкес жағдай да жасалған. Мектепке кіре бергеннен осындай ой орала кетеді. Сондықтан семинардың дәл осы мектеп қабырғасында өтуі — осындай жүйелі жұмыстардың айқын дәлелі.
Шараның алғашқы бөлімі І қабаттағы цифрлы көрмеден басталды. «Өнерді цифрландыру — ұлттық кәсіпке жол» тақырыбындағы заманауи форматтағы жұмыс қатысушыларды бірден инновациялық шешімдермен таңғалдырды. Кіреберісте орналасқан интерактивті «Digital Heritage» инсталляциясы дәстүр мен болашақтың тоғысын көрсетті. «AI Mirror» жасанды интеллект айнасы қонақтардың бейнесіне цифрлы түрде қазақтың ұлттық киімдерін — шапан, сәукеле, әшекейлерді кигізіп, ерекше әсер сыйлады. Ал, «Live AI Design» алаңында жасанды интеллект көмегімен бірнеше секунд ішінде жаңа ою-өрнек эскиздерін жасап, оны үлкен экраннан көрсетіп отырды. Сондай-ақ, LED-экранда күйдің ырғағымен ноталар 3D форматта «тіріліп», кеңістікте өріліп жатты. Цифрлы технология мен ұлттық өнердің осындай үйлесімі семинардың мазмұнын айқындап, қатысушыларды болашақ білімнің жаңа мүмкіндіктерімен таныстырды.
Екінші қабатта дәстүрлі қолөнерге негізделген көрмелер мен практикалық жұмыстар ұйымдастырылды. Мұнда оқушылар сурет салып, оны цифрландырып, заманауи графикалық форматқа көшірсе, ер балалар қамшы өріп, жылқының ауыздығын жасап, ата кәсіпті жаңғыртты. Саздан құмыра жасау, бисер мен моншақтан тақия тігу, құрақ құрау, жүннен түрлі бұйымдар басу, кесте, тоқыма, ағаш және басқа да сәндік-қолданбалы өнер түрлері кеңінен ұсынылды. Әр жұмыс — баланың шығармашылығы мен еңбекқорлығының айқын көрінісі. Балалардың әрбір іске құлшына кірісуі олардың бойларында іскерлік қабілеттің ұялағанын байқауға болады.
Ұлттық рух пен шығармашылықты ту еткен мектеп – көркем еңбек пәнін кәсіпке бағдар беретін, тұлғаның мінезін қалыптастыратын өмір мектебіне айналдырған білім ордасы. Мұнда әр оқушы өз қолымен жасаған бұйым арқылы еңбектің қадірін сезінеді, шыдамдылық пен жауапкершілікке үйренеді. Бұл ретте көркем еңбек пәнінің мұғалімі Ұлдана Жүсіпова семинардың мазмұнды өтуіне зор үлес қосып, қыз балаларға қолөнердің қыр-сырын терең меңгертетін, құрақтың сан түрін үйретіп, ұлттық нақыштағы бұйымдар жасауға баулып жүрген тәжірибелі ұстаз ретінде танылды. Ал, Азиз Ботабаев — алтын қолды ұстаз, мектептегі мазмұны терең, ұлттық сипаттағы көптеген қол еңбегі жұмыстарының авторы, оқушыларды ағаш, тері, металл және дәстүрлі шеберлік түрлеріне баулып, ата кәсіптің сабақтастығын жалғап келе жатқан білікті маман. Олардың еңбегі — жас ұрпақтың өнерге қызығушылығын арттырып, шынайы шеберлікті қалыптастырып отырған жарқын үлгі.
Мектептегі «Іскер ана» орталығының қызметі де семинар мазмұнын толықтыра түсті. Жетекшісі көркем еңбек пәнінің мұғалімі, «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» медалінің иегері Дәрігүл Таңатарова ұлттық құндылықтарға негізделген тәрбиелік жобаларды таныстырып, аналар мен балалардың бірлескен еңбегі арқылы қолөнер мен кәсіпке баулудың тиімді үлгісін көрсетті. Ол тек ұйымдастырушы ғана емес, отбасы тәрбиесі мен мектеп тәрбиесін ұштастыра білген, аналардың тәжірибесін бала тәрбиесіне бағыттай алатын іскер жетекші ретінде танылып келеді. Дәрігүл Қабылбайқызының бастамасымен қыз балаларға іс тігу, кесте, табиғи жүннен түрлі ұлттық, заманауи бұйымдар жасау секілді өмірлік дағдылар жүйелі түрде үйретіліп, еңбекке баулу мен ұлттық тәрбие қатар өріліп келеді. Бұл орталық — бала, ата-ана және мектеп арасындағы рухани байланысты нығайтып, отбасы құндылығын дәріптеген, берекелі еңбек пен өнегенің ордасына айналған тағылымды бастама.
Салтанатты ашылу рәсімі «Өнер мен кәсіптің цифрлық симфониясы» атты музыкалық-композициялық перформанспен өрілді. Сахнадағы сюжетті қойылымда адал еңбек адамының бейнесі, ұлттық қолөнердің қадірі, заманауи технологиялардың мүмкіндігі көркем үйлесім тапты. Еңбек адамдарының шеруі мен шығармашылық көріністер көрермендерді ерекше әсерге бөлеп, көркем еңбектің тәрбиелік қуатын айқын сездірді. Шеруді балалардың жасағаны әр мамандыққа құрмет көрсеткендей әсер қалдырды.
Ғылыми-танымдық бөлімде Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті ғалымдары, халықаралық «ORDA» жоғары колледжінің арнайы пән оқытушылары, білім беру ұйымдарының тәжірибелі педагог мамандары киіз өнерін инновациялық технологиямен дамыту, этнодизайн, құндылыққа негізделген тәрбие, әлеуметтік жобалар, STEAM, дизайн-ойлау әдістері туралы мазмұнды баяндамалар жасады.
Айтар болсақ, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің аға оқытушысы, п.ғ.магистрі, ҚР мәдениет саласының үздігі, ҚР қолөнершілер одағының мүшесі Айдана Әлайдарова киізден жасалған бұйымдарды заманауи инновациялық технологиямен жасауда CREATIV дамыту бағытында сөз сөйлесе, Халықаралық ORDA жоғары колледжінің арнайы пән оқытушысы Жансая Маликова заманауи этнодизайнның даму бағыттары туралы тәжірибесімен бөлісті. Ал, Т.Жүргенов атындағы №136 мектеп-лицей директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Фариза Әбзиева «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы аясында әлеуметтік жобалар мен іс-шаралар арқылы құндылықтарды енгізу бағытындағы «Еңбегі адал жас өрен» жобасын қорғаса, Шымкент қаласы білім басқармасының әдістемелік орталығының эстетикалық пәндері әдіскері Тойаш Оразова«Композиция арқылы сырласу» авторлық бағдарлама бойынша тәжірибесін таратты.
Сыныптарда өткен ашық сабақтар жаңа форматтағы оқыту тәсілдерін көрсетіп, қатысушыларға нақты тәжірибе ұсынды. Ал, үлкен спорт залдағы «Шеберлер шеберханасында» жүн, киіз, жіп, мыс, тас, бисер, гобелен, эко-дизайн бағыттарында шеберлік сабақтары өткізілді. Педагогтер мен қатысушылар өз қолымен бұйым жасап, тәжірибе алмасты.
Семинар соңында үздік педагогтер мен оқушылар марапатталып, қатысушылар «Сыр жұлдыздары шығармашылық академиясы», «Оқушылар үйі» және «Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейі» мекемелеріне экскурсия жасады.
Бұл республикалық семинар көркем еңбек пәнінің шынайы мүмкіндігін айқын көрсетіп, өнер арқылы тәрбиеленген ұрпақтың еңбекқор, креативті, жауапкершілігі жоғары болатынын дәлелдеді. Ұлттық мұра мен цифрлы технологияны сабақтастыра білген №211 мектептің тәжірибесі «Адал азамат» тәрбиелеудің нақты моделін ұсынды.
Иә, өнер мен еңбекті серік еткен осындай игі бастамалар — болашаққа нық қадам, ел ертеңіне салынған сенімді инвестиция. Сондықтан баланы еңбекке баулуды мектептен бастаса, болашақта олардан елдің дамуына зор үлес қосатын мықты маман шығатыны сөзсіз.
Н.Көбегенұлы
