Ақтөбе қаласында «Samal School» деген интеллект дамыту оқу орталығы бар, оқушыларды менталдық арифметикаға дайындайды. Сонымен бірге мұнда мектепке дейінгі дайындық, 0-5 сынып аралығындағы барлық пәндер бойынша сабақ жүргізіледі. Орталық басшысы Самал Кемалбайқызы Іскендірова. Бүгінгі күнге дейін бұл орталық оқушылары шет елдерге шығып, менталды арифметикадан додалы жарыстарда көптеген жүлделі орындар иеленіп келді.
Алдымен мұның басшысы қандай адам? Бұл интеллект дамыту орталығы қалай құрылды? Осы жайында әңгіме өрбітсек.
Самал Іскендірова Қызылорда облысы, Арал қаласында дүниеге келген. Қарапайым отбасыдан шыққан. Әкесі Кемалбай Кемалұлы – көлік жүргізуші, шешесі Оразбике Мұханбетжанқызы кітапханада қызмет етті.
Бес жасында мектеп табалдырығын аттаған Самал алғашында Аралдағы №177, кейіннен №83 мектептен білім алды. Әліппе үйреткен ұстазы Қаршыға Елубаеваға қатты еліктейтін, кіп-кішкентай бола жүріп, апайының сөмкесін арқалап, дәптер тексергенде қасында отыратын. Анасы кітапханадан кітап әкеп береді, сауаты ашылғаннан кітаппен дос болды.
Мектептен соң Ақтөбедегі гуманитарлық колледжде бастауыш сынып мамандығы бойынша грантпен білім алды. Бастауыш сынып және орыс тілі мұғалімі мамандығы бойынша оқыды. Кураторы Рабиға Шаңғалаева да ерекше ұстаз болатын. Оның сөйлеу мәнері, киім киісі, студенттермен қарым-қатынасы мұны қатты таңдандыратын. Осындай болсам деп армандайтын. Педпрактиканы Аралдағы №71 мектепте өткізді, Майра Сексенбаеваның сыныбымен жұмыс істеді. Осы апайынан да көп үлгі алды. Кейінгі еңбек жолында осы үш ұстазына ұқсап бағуға тырысты.
№71 мектепте үш жыл бастауыш сынып мұғалімі болып қызмет етті. Безендіру, сурет салуды жақсы меңгерген С.Кемалбайқызы мектебіндегі іс-шараларға белсене қатысатын.
2007 жылы Ақтөбеге ауысты. Осындағы №42 мектепте психолог-педагог болып, кейіннен Алматыға барып балабақшада тәрбиеші-психолог қызметін атқарды, ол жақтағы жеке мектептер тәжірибесімен танысты. 2009 жылы Самарада орыс отбасы балаларына қазақ тілінен кредиторлық етті.
2011 жылы бір оқушыға репетитор болды. Менталдық арифметикамен шындап айналыса бастады, кабинет жалдады. Өз жалақысына парта алып жеке орталық ашу жұмысын бастады. Бала саны көбейді, өзіне көмекші мұғалімдер тапты. Ақтөбе пединститутында психолог-педагог мамандығы бойынша білім алды.
«Samal School» осылайша қаз тұрған.
Қазақстанға менталдық арифметика 2013 жылдан бастап келе бастады. Жер-жерлерде көптеп ашылғанымен, бүгінгі күнге дейін жақсы нәтижеге қол жеткізгендері санаулы ғана. С.Кемалбайқызы басқарған дамыту орталығы құлашын кеңге жайды. Додалы білім сайыстарына қатыса бастады. Республиканың облыстарында, Астана, Ташкент, Мәскеу, Дубай, Түркия, Қырғызыстан, Әзербайжандағы жарыстарда орталық оқушылары менталдық арифметикадан жүлделі орындардан көрінді.
Менталдық арифметиканы оқытып үйрету он сатыдан тұрады: сандарды үйрету, авакус, жай сандарды қосып алу, көбейту, бөлу, көзбен елестетіп есеп шығару, бүтін сандар, бөлшек сандар, теріс сандармен есептеу, түбір асты сандарды есептеу. Оқушылар есептеуді моншақтарды жылжытып шығарады.
2024 жылы Ульяновскіде инклюзивті балалармен жұмыс істеу тәжірибесінен өтті. Менталдық арифметиканың инклюзивті балалардың дамуына да пайдасы бар екені дәлелденген. Есептерді шығару барысында ми жарты шарлары жұмыс істеп, олардың белсенділігі артады.
«Samal School» дамыту оқыту орталығында оқу ақылы. Әртүрлі жарыстарға бару да ата-аналардың жеке қаржысымен атқарылады. Мектепте Г.Жадырасынова, Г.Асылбекова, Р.Наукова сабақ береді. Барлығы да бастауыш сынып мұғалімдері.
С.Кемалбайқызының алға қойған мақсаты көп. Биыл орталықтың құрылғанына он бес жыл болады. Осы мерейлі датаны атап өтпекші, алдағы уақытта жеке мектеп ашсам деген ойы бар. Қазір арендаға оқыту орындарын жалдап алып жүр.
Әр жаққа жарыстарға барғанда байқайтыны, қазақ балалары басқаларға қарағанда алғыр, айтылғанды қағып алады. Шет елдерде қазақты білмейтіндер көп екен. Осындай ұлттың болашағын танытсам деген ой оны қанаттандырып жібереді. Қазір өзінен білім алған шәкірттері жиі хабарласып тұрады.
«Samal School» дамыту орталығына мемлекеттік мекемелер де назар аударып, жұмысын әрі қарай жандандыруға көңіл бөлсе нұр үстіне нұр болар еді.
Ө.Серәлі,
Ақтөбе қаласы.
