«Дәрігер кеңесі» айдарын Қызылорда қаласындағы №3 емхананың онкомаммолог дәрігері Бақыт Ысқақов жүргізеді.
Саркопения (латын сөзінен алғанда sarkos – бұлшық ет, penia – азаю) дегеніміз тамақтанудың бұзылысынан, бұлшық ет катаболизмі, қартаю әсерінен нейро-гуморалдық өзгерістерден дамитын адам ағзасында бұлшық ет азаюы және оның қызметі төмендеуі.
Сарколпения бірнеше себептерден дамиды.
1) Адамның жасы келгенде
2) Ішкі секреция бездері бұзылысынан
3) Нейро-дегенаративті аурулар
4) Кахексия (қусүйек) және қабыну
5) Ашығу және мальабсорбция
6) Гиподинамия (қозғалыстың болмауы)
7) Созылмалы бауыр, бүйрек, өкпе аурулары
8) Қатерлі ісік аурулары
Саркопенияға қарап онкоаурлардың асқынуына болжам жасауға болады. Еске сақтайтын жай кейде қатерлі ісік ауруларында саркоения болмауы мүмкін. Немесе саркопениялық семіздік деген ұғым бар. Бұл алдамшы жағдай адамның еті қашып, орнын май басып, жалған семіз етіп көрсетуі мүмкін. Бұған «алдамшы семіздік» деп термин берсе болады. Адам салмағы орнында, бірақ денесінде ет азаяды, май көбейеді. Бұны тек мамандар анықтай алады немесе қаңқа етін анықтайтын арнайы құралғы пайдаланылады.
Саркопенияның алдын алуда белок, витамын Д қабылдаудың орны ерекше. Сонымен қатар тестестерон ерлерде және әйелерде қажетті деңгейде болуы керек. Ол анаболикалық гормон болып табылғандықтан бұлшық ет жинайды. Қаңқа бұлшық етінің бар екенін анықтайтын бірнеше әдістер бар. Олар: динамометрия (қолдың қысу күші), биоимпедансты анализ (биоимпедансометрия), МРТ, КТ және де қарапайым әдіс УДЗ. Кейде адамдар жеңіл жарақат әсерінен сүйек сынығын алып жатады, оның себебі бұлшық ет аздығы, оның әлсіздігі болуы әбден мүмкін.
Саркопенияны дамытатын қауіп-қатер факторлары:
— Жасының үлкеюі (жасы үлкейе келе бұлшық ет регенерациясы төмендейді)
— Дұрыс тамақтану
— Ұзақ қозғалыссыз болу (аурулар себебінен немесе басқа да себептерден)
— Қант диабеті 2 тип, семіздік
— Когнититивті дефицит (ақыл-ой функцияларының төмен түсуі)
— Витамин Д, В12 жетіспеуі
— Жағымсыз қылықтар (темекі тарту, алкоголь).
Саркопенияның салдарынан дамитын қауып қатерлер:
— Жедел функциональдық дефицит синдромы
— Құлап жарақат алусиндромы
— Жарақат алу, сыну
— Саркопения салдарынан стационарлық ем алу.
Емдеу тәсілдері
Дәрі-дәрмексіз емдеу, яғни физикалық күш түсіру, антиоксидантқа және белокқа бай дұрыс тамақтану.
Мамандар ұсынысымен дәрілік заттар пайдалануға болады.
Өкінішке орай, елімізде саркопения скринигі жолға қойылмаған. Бұл адам өмірін ұзартуда, өмір сапасын жақсартуда, ем нәтижесін арттыруда маңызды фактор болар еді.
